Sadaka Kategorisi


Ebu Kebşe ( Sad bin Amr) el Enmari (r.a.)’den bizzat kendisi Rasülullah (s.a.v.)’in şöyle buyurduğunu işitmiştir:

“Üç özellik var ki onlar üzerine yemin ederim, size bir söz söyleyeceğim onu hafızanızda iyi tutun dedi ve şöyle buyurdu: “Sadaka vermekten bir kulun malı eksilmez. Uğradığı haksızlıklara sabreden kulun Allah şerefini artırır. Dilencilik kapısını açan bir kula Allah yoksulluk kapısını açar veya benzeri bir ifade kullandı.

Tirmizi, Zühd 17 Hn: 2325; İbn Mace, Zühd: 8 ve diğerleri.ž Tirmizi: Bu hadis hasen sahihtir.

ثَلَاثَةٌ أُقْسِمُ عَلَيْهِنَّ وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ، قَالَ: " مَا نَقَصَ مَالُ عَبْدٍ مِنْ صَدَقَةٍ، وَلَا ظُلِمَ عَبْدٌ مَظْلَمَةً فَصَبَرَ عَلَيْهَا إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ عِزًّا، وَلَا فَتَحَ عَبْدٌ بَابَ مَسْأَلَةٍ إِلَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ بَابَ فَقْرٍ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ، قَالَ: إِنَّمَا الدُّنْيَا لِأَرْبَعَةِ نَفَرٍ: عَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالًا وَعِلْمًا فَهُوَ يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ وَيَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَيَعْلَمُ لِلَّهِ فِيهِ حَقًّا فَهَذَا بِأَفْضَلِ الْمَنَازِلِ، وَعَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ عِلْمًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ مَالًا فَهُوَ صَادِقُ النِّيَّةِ، يَقُولُ: لَوْ أَنَّ لِي مَالًا لَعَمِلْتُ بِعَمَلِ فُلَانٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَأَجْرُهُمَا سَوَاءٌ، وَعَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ عِلْمًا فَهُوَ يَخْبِطُ فِي مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ لَا يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ وَلَا يَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَلَا يَعْلَمُ لِلَّهِ فِيهِ حَقًّا فَهَذَا بِأَخْبَثِ الْمَنَازِلِ، وَعَبْدٍ لَمْ يَرْزُقْهُ اللَّهُ مَالًا وَلَا عِلْمًا، فَهُوَ يَقُولُ: لَوْ أَنَّ لِي مَالًا لَعَمِلْتُ فِيهِ بِعَمَلِ فُلَانٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَوِزْرُهُمَا سَوَاءٌ

Hadis Sayfası
Ebu Umame r.a. der ki: Rasülullah sallallahu aleyhi vesellem şöyle buyurdu:

“Ey Ademoğlu sen ihtiyaçtan fazlasını infak edip dağıtırsan senin için bu hayırlıdır. Eğer biriktirir ve elinde tutarsan senin için bu zararlıdır. Geçinecek kadarını biriktirmenden dolayı kınanmazsın sen harcamaya önce geçimini üzerine aldığın kimselerden başla veren el alan elden daima üstündür…”

Müslim, Zekat: 32; Tirmizi, Zühd 32 Hn: 2343 ve diğerleri.ž Tirmizi: Bu hadis hasen sahihtir. Şeddad b. Abdullah; Ebû Ammâr diye künyelenir.

يَا ابْنَ آدَمَ، إِنَّكَ إِنْ تَبْذُلِ الْفَضْلَ خَيْرٌ لَكَ، وَإِنْ تُمْسِكْهُ شَرٌّ لَكَ، وَلَا تُلَامُ عَلَى كَفَافٍ، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى

Hadis Sayfası
Ebu Zerr r.a. dedi ki: Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Kardeşinizin yüzüne gülmeniz size sadaka sevabı kazandırır. İyi şeyleri emredip kötülüklerden sakındırmak sadaka sevabı kazandırır. Yabancısı bulunduğu bir bölgedeki kimseye yol gösterip yardımcı olmak sadaka sevabı kazandırır. Gözünden rahatsız olan bir kimseye yardımcı olmanız sizin için yine sadaka sevabı kazandırır. Yollardan insanların gelip geçmesine engel olabilecek taş, kemik, diken gibi şeyleri kaldırmak ta yine sadaka sevabı kazandırır. Kendi kabından ihtiyacı olan bir kimsenin kabına bir şeyler boşaltıvermekte yine sadaka sevabı kazandırır.”

Tirmizi, Birr ve Sıla 36 Hn: 1956; İbn Hibban, Sahih Hn: 529; Bahrul Zahhar Müsnedi Bezzar Hn: 4070; İbn Abdilber, Temhid Hn: 3872; Mervezi, Tazimu kadrus Salat Hn: 813 ve diğerleri. Tirmizi: Bu Konuda İbn Mesud, Cabir, Huzeyfe, Aişe ve Ebu Hüreyre’den de hadis rivâyet edilmiştir. Tirmizî: Bu hadis hasen garibtir. Ebu Zümeyl’in ismi Simak b. Velîd el Hanefi’dir.

تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَبَصَرُكَ لِلرَّجُلِ الرَّدِيءِ الْبَصَرِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ

Hadis Sayfası
Ebu Zerr r.a dedi ki:

"Kardeşine güler yüzlü davranmanda sadakadır."

İbn Hibban, Sahih Hn: 474 ve diğerleri.

تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ صَدَقَةٌ

Hadis Sayfası
Esma binti Ebu Bekir r.a. dedi ki:

"Ey Allah’ın Rasulü evimde kocam Zübeyr’in getirdiğinden başka bir şey yoktur bu durumda ben de sadaka olarak bir şeyler verebilir miyim? Diye sordum da Rasülullah (s.a.v.) şöyle buyurdular: “Evet verebilirsin sen cüzdanın ağzını kapatma sana verilen cüzdanın ağzı da kapanır. Rasülullah (s.a.v.) şöyle devam etti: Verirsen sayma sana da sayılarak verilir.”

Buhari, Edeb: 39; Tirmizi, Birr ve Sıla 40 Hn: 1960; Ebu Davud, Zekat: 46 ve diğerleri.ž Tirmizî: Bu konuda Aişe ve Ebu Hüreyre’den de hadis rivâyet edilmiştir. Tirmizi: Bu hadis hasen sahihtir. Bazıları bu hadisi aynı sened ile İbn ebî Müleyke’den, Abbâd b. Abdullah b. Zübeyr’den ve Esma binti ebi Bekir’den rivâyet etmişlerdir. Pek çok kimse bu hadisi Eyyub’tan rivâyet ederek hadisin senedinde “Abbâd b. Abdullah b. ez Zübeyr’den” demediler.

قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنْ بَيْتِي إِلَّا مَا أَدْخَلَ عَلَيَّ الزُّبَيْرُ، أَفَأُعْطِي؟ قَالَ: نَعَمْ، وَلَا تُوكِي فَيُوكَى عَلَيْكِ " يَقُولُ: لَا تُحْصِي فَيُحْصَى عَلَيْكِ

Hadis Sayfası
Ebu Mesud el Ensari r.a'dan: Nebi (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Kişinin çoluk çocuğuna yaptığı harcamalar da sadakadır.”

Buhari, İman: 53; Müslim, Zekat: 69; Tirmizi, Birr ve Sıla 42 Hn: 1965 ve diğerleri.ž Bu konuda Abdullah b. Amr, Amr b. Umeyye ed Damri ve Ebu Hüreyre’den de hadis rivâyet edilmiştir. Tirmizi: Bu hadis hasen sahihtir.

نَفَقَةُ الرَّجُلِ عَلَى أَهْلِهِ صَدَقَةٌ

Hadis Sayfası
Cabir b. Abdullah r.a. dedi ki: Rasülullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Her yapılan iyilik sadaka sevabı kazandırır. Kardeşini güler yüzle karşılamak bir iyilik olduğu gibi kendi kabından ihtiyacı olan bir şeyi kardeşinin kabına boşaltmakta bir iyilik olup sadaka sevabı kazandırır.”

Tirmizi, Birr ve Sıla 45 Hn: 1970; Ahmed, Müsned Hn: 14182 ve diğerleri.ž Bu konuda Ebu Zerr’den de hadis rivayet edilmiştir. Tirmizi: Bu hadis hasendir.

كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ، وَإِنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهٍ طَلْقٍ، وَأَنْ تُفْرِغَ مِنْ دَلْوِكَ فِي إِنَاءِ أَخِيكَ

Hadis Sayfası
Enes b. Malik (r.a.) dedi ki: Rasülullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Sadaka vermek Rabbinin isyan edenlere karşı gazabını söndürür ve kötü ölümü de önler.”

Tirmizi, Zekat 28 Hn: 664. Tirmizi: Bu hadis bu şekliyle hasen garibtir.

إِنَّ الصَّدَقَةَ لَتُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ وَتَدْفَعُ عَنْ مِيتَةِ السُّوءِ

Hadis Sayfası
Ümmü Büceyd (r.anha), Rasalullah (s.a.v.)’e biat eden kadınlardandır. Rasülullah (s.a.v.)’e şöyle dedi:

“Yoksul kimse kapıma gelip dikilir ve ben de ona verecek bir şey bulamaz isem ne yapmalıyım? Bunun üzerine Peygamber (s.a.v.) o kadına şöyle buyurdu: “Ona verecek bir şey bulamaz isen bile, değersiz ve az görülen yanmış bir koyun tırnağı bile olsa onun eline sıkıştırıver.”

Tirmizi, Zekat 29 Hn: 665; Ebu Davud, Zekat: 33; Nesai, Zekat: 80 ve diğerleri.ž Tirmizi: Bu konuda Ali, Hüseyin b. Ali, Ebu Hüreyre ve Ebu Umame’den de hadis rivâyet edilmiştir. Tirmîzî: Ümmü Büceyd hadisi hasen sahihtir.

يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ الْمِسْكِينَ لَيَقُومُ عَلَى بَابي فَمَا أَجِدُ لَهُ شَيْئًا أُعْطِيهِ إِيَّاهُ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ : " إِنْ لَمْ تَجِدِي شَيْئًا تُعْطِينَهُ إِيَّاهُ إِلَّا ظِلْفًا مُحْرَقًا فَادْفَعِيهِ إِلَيْهِ فِي يَدِهِ

Hadis Sayfası
Büreyde b. Hasib (r.a.) dedi ki: Rasülullah (s.a.v.)’in yanında oturuyordum bir kadın geldi ve:

“Ey Allah’ın Rasulu ben anneme sadaka olarak bir cariye vermiştim. Annem de öldü ne yapmam gerekir?” diye sordu. Rasulullah (s.a.v.)’de şöyle buyurdular: “Sevabın sana yazılmış olup miras hukuku da o cariyeyi sana geri çevirmiştir.” Kadın: “Ey Allah’ın Rasulu annemin bir aylık tutamadığı oruç borcu vardı onun yerine o oruçları tutabilir miyim?” Rasulullah (s.a.v.) buyurdular ki: “Onun yerine oruçlarını tut.” Kadın: “Annem Hac yapmamıştır onun yerine hac yapabilir miyim? Rasulullah (s.a.v.) buyurular ki: “Evet onun yerine hac yap.” Tirmizi der ki: İlim adamlarının çoğunluğu bu hadisle amel ederler ve derler ki: Bir kimse bir sadaka verir de o sadakası ona miras olarak dönerse o sadakası ona helaldir. Bir kısım ilim adamları ise: “Sadaka Allah için verilmiş bir şeydir, miras olarak kişiye dönerse onu alıp benzeri bir yere harcaması gerekir.”

Müslim, Sıyam: 27; Ebu Davud, Zekat: 31; Tirmizi, Zekat 31 Hn: 667 ve diğerleri.ž Tirmizi: Bu hadis hasen sahihtir. Bu hadis sadece Büreyde’nin bu rivâyetiyle bilinmektedir. Abdullah b. Atâ hadisçiler yanında güvenilir bir kimsedir. Sûfyân es Sevrî ve Züheyr bu hadisi Abdullah b. Atâ’dan rivâyet etmişlerdir.

يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ تَصَدَّقْتُ عَلَى أُمِّي بِجَارِيَةٍ وَإِنَّهَا مَاتَتْ، قَالَ: وَجَبَ أَجْرُكِ وَرَدَّهَا عَلَيْكِ الْمِيرَاثُ قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَ عَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَصُومُ عَنْهَا؟ قَالَ: صُومِي عَنْهَا " قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا لَمْ تَحُجَّ قَطُّ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا؟ قَالَ: نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا

Hadis Sayfası
Ömer (r.a.)’dan: Ömer Allah yolunda savaşmak için bir kimseye atını vermişti. Sonra o atın satılmakta olduğunu görünce onu satın almak istedi. Bunun üzerine Nebi (s.a.v.):

“Sadakanı satın alarak bir daha ona geri dönme” buyurdular. İlim adamlarının çoğunluğu bu hadise göre amel ederler.

Buhari, Zekat, 60; Tirmizi, Zekat 32 Hn: 668. Tirmîzî: Bu hadis hasen sahihtir.

لَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ

Hadis Sayfası
İbn Abbas (r.a.)’den:

“Bir adam Ey Allah’ın Rasulü, annem öldü onun adına sadaka versem ona faydası olur mu? Rasulullah (s.a.v.): “Evet” buyurdu. Adam da: Benim bir hurma bahçem var onu annem için sadaka verdim.” Tirmizi der ki: İlim adamları da bu hadisle amel etmekte olup, şöyle derler: “Ölüye sadaka ve duadan başka bir şey ulaşmaz.” Hadiste geçen “Benim bir Mahrefem var” sözü hurma bahçem var demektir.

Müslim, Zekat: 15; Nesai, Vesaya: 8; Tirmizi, Zekat 33 Hn: 669 ve diğerleri.ž Tirmizi: Bu hadis hasendir. Bazıları da bu hadisi Amr b. Dinar’dan, İkrime’den, mürsel olarak rivâyet etmişlerdir.

أَنَّ رَجُلًا، قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ " أُمِّي تُوُفِّيَتْ أَفَيَنْفَعُهَا إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا؟ قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: فَإِنَّ لِي مَخْرَفًا فَأُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَنْهَا

Hadis Sayfası
Abdurrahman b. Alkame es Sekafi r.a’den rivâyete göre, şöyle demiştir: 

Sekif heyeti Rasulullah s.a.v’e gelmiş ve hediye de getirmişlerdi. Rasulullah s.a.v’de: “Bu getirdiğiniz hediye midir yoksa sadaka mıdır?” diye sordu. “Eğer hediye ise bu hediye ile Allah’ın Rasulünü memnun etmek ve ihtiyacını gidermek istenmiştir. Eğer sadaka ise Allah’ın rızası kazanılmak istenmiştir.” Onlar: Hayır busadaka değil hediyedir dediler. Rasulullah s.a.v'de onların getirdikleri bu hediyeyi kabul etti. Onlarla beraber oturup konuştu onlara bazı şeyler sordu onlar da Rasulullah s.a.v’e sordular o kadar çok oturup konuştular ki öğle ile ikindi namazını cem ederek birlikte kıldılar. 

Nesai, Umra: 4 Hn: 3698; Sadece Nesâi rivâyet etmiştir. Garip Osman der ki: Bu tür rivayetlere dikkat edilmelidir. Hadislerde bazen olaylar maalesef en ince ayrıntısına kadar anlatılmaya biliniyor.  Veya bir namaz bitiminden sonra vakit çıkıyor hemen kamet getirilip diğer vaktin namazına başlanıyor. Olaya şahit olan sahabe sanki o namazın mesela öğlen namazının ilki namazı girer girmez kılındığını sandığı gibi olabiliyor. Bu nedenle burada şu ihtimal göz ardı edilemez. Efendimiz s.a.v. gelen heyetle çok önemli bir görüşme yapmakta muhtemelki  öğle namazını vaktin sonuna kadar tehir edip vakit çıkmadan kılıp ardından ilkindi vakti girdiği için kalkıp ilkindi namazının kılınması gibi. Rasülullah s.a.v. çoğu kez bugün bizlerin yaptığı gibi hemen Kevser ve ihlasla namaz kıldıran biri değildi. Dolayısıyla namazı bittiğinde vakit artık çıkmış oluyor ve  kamet getirilip ilkindi namazına başlanmış oluyor. Olaya tanıklık eden ravilerin bazıları burada öğlen namazının ilkindi vakti kılındığını sanmaları gibi. Bu izahtaki uygulama şeklini İbn Ömer gibi bazı sahabelerde de özellikle seferde iken görmekteyiz. 

Hadis Sayfası
Yine Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:

"Bir adam boş bir arazide giderken bulut içinden gelen bir ses işitti: "Falancanın bahçesini sula!" diyordu. O bulut uzaklaşarak suyunu bir ketire (kayalığa) boşalttı. Derken oradaki sel yollarından biri bu suların tamamını akıtmaya başladı. Adam da suyun istikametini takiben yürüdü. Bir müddet sonra, suyu bahçesine çevirmek üzere elinde bir kürek, çalışan bir adam gördü. Ona: "Ey Allah'ın kulu ismin ne?" diye sordu. "Falan!" dedi. Bu isim, adamın buluttan işittiği isimdi. Bu sefer o sordu: "Ey Allah'ın kulu, peki sen benim adımı niye sordun?" "Ben sana şu suyu getiren buluttan bir ses işitmiştim, senin ismini söyleyerek "Falanın bahçesini sula!" diyordu. Sen bahçede ne yapıyorsun?" "Madem ki sordun söyleyeyim. Ben bu bahçeden çıkan mahsule nezaret ederim. Ondan çıkan mahsulün üçte birini tasadduk ederim. Üçte birini ben ve ailem yeriz, üçte birini de bahçeye iade ederim" dedi."

Müslim, Zühd: 45, (2984);

-وَعَنْه رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ قَالَ: ]قَالَ رَسُولُ للّهِ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: بَيْنَا رَجُلٌ فِي فََةٍ مِنَ ا‘َرْضِ إِذْ سَمِعَ صَوْتًا فِي سَحَابَةِ اسْقِ حَدِيقَةَ فَُنٍ. فَتَنَحَّى ذَلِكَ السَّحَابُ فَأَفْرَغَ مَاءَهُ فِي حَرَّةٍ فَإِذَا شَرْجَةٌ مِنْ تِلْكَ الشِّرَاجِ قَدِ اسْتَوْعَبَتْ ذَلِكَ الْمَاءَ. فَتَتَبَّعَ الْمَاءَ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي حَدِيقَةٍ يُحَوِّلُ الْمَاءَ بِمِسْحَاتِهِ. فَقَالَ لَهُ: يَا عَبْدُ اللّهِ، مَا اسْمُكَ لِمَ ؟ قَالَ فَُنٌ، اِسْمُ الَّذِي سَمِعَ فِي السَّحَابَةِ. فَقَالَ لَهُ: يَا عَبْدَ اللّهِ، لِمَ سَألْتَنِي عَنْ اسْمِي؟ قَالَ: سَمِعْتُ صَوْتًا فِي السَّحَابِ الَّذِي هَذَا مَاؤُهُ يَقُولُ: اِسْقِ حَدِيقَةَ فَُنٍ، ِسْمِكَ. فَمَا تَصْنَعُ فِيهَا؟ قَالَ: أَمَّا إِذْ قُلْتَ هَذَا فَإِنِّي أنْظُرُ إِلَى مَا يَخْرُجُ مِنْهَا فَأتَصَدَّقُ بِثُلِثِهِ.وَآكُلُ أَنَا وَعِيَالِي ثُلُثَهُ، وَأرُدَّ فِيهَا ثُلُثَهُ[. أخرجه مسلم.»الحَرَّةُ« بفتح الحاء: ا‘رض ذات الحجارة السوداء.»وَالشَّرْجَةُ« واحدة الشراج وهى مسايل الماء إِلَى السهل من ا‘رض.»وَالمِسْحَاةُ« المجرفة من الحديد .

Hadis Sayfası